Yeni·E-Ticaret Pro Paketi Yayında — Entegre Ödeme, Stok ve Sipariş YönetimiBlog·2025'te Küçük İşletmeler İçin Web Tasarım TrendleriKampanya·Mayıs Ayına Özel %20 İndirim — Kartvizit & Başlangıç Paketleriİçgörü·Müşteri Projelerinde Dönüşüm Oranı Ortalama %40 Artış SağlandıBlog·SEO'ya Yeni Başlayanlar İçin Temel Rehber — Ücretsiz İndirHaber·Ankara'da Yeni Çözüm Ortaklıkları ile Hizmet Ağı GenişliyorGüncelleme·Tüm Projeler İçin Ücretsiz SSL, CDN ve Hız Optimizasyonu DahilYeni·Çözümler Sayfası Açıldı — Sektöre Özel Web ÇözümleriKampanya·Ücretsiz Web Sitesi Değerlendirmesi — Bugün Başvurİçgörü·Ortalama Proje Teslim Süresi: 14 Gün — GarantiliYeni·E-Ticaret Pro Paketi Yayında — Entegre Ödeme, Stok ve Sipariş YönetimiBlog·2025'te Küçük İşletmeler İçin Web Tasarım TrendleriKampanya·Mayıs Ayına Özel %20 İndirim — Kartvizit & Başlangıç Paketleriİçgörü·Müşteri Projelerinde Dönüşüm Oranı Ortalama %40 Artış SağlandıBlog·SEO'ya Yeni Başlayanlar İçin Temel Rehber — Ücretsiz İndirHaber·Ankara'da Yeni Çözüm Ortaklıkları ile Hizmet Ağı GenişliyorGüncelleme·Tüm Projeler İçin Ücretsiz SSL, CDN ve Hız Optimizasyonu DahilYeni·Çözümler Sayfası Açıldı — Sektöre Özel Web ÇözümleriKampanya·Ücretsiz Web Sitesi Değerlendirmesi — Bugün Başvurİçgörü·Ortalama Proje Teslim Süresi: 14 Gün — Garantili
ilkkod
Geliştirici Araçları ve İş Akışı

Türkiye'de Freelance Yazılımcı Olarak Vergisel Süreçler: Bilmeniz Gerekenler

Türkiye'de freelance yazılım geliştirirken hangi vergisel kavramları araştırmanız gerekiyor? e-SMM, stopaj, Genç Girişimci Muafiyeti, yurt dışı gelir ve şirket türleri hakkında bilgilendirici rehber.

İlker
19 Mart 2026
14 dk
Türkiye'de Freelance Yazılımcı Olarak Vergisel Süreçler: Bilmeniz Gerekenler

⚠️ ÖNEMLİ SORUMLULUK REDDİ

Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Herhangi bir vergisel karar almadan önce mutlaka lisanslı bir Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) ile çalışın.

Bu içerik, "hangi kavramları araştırmanız gerektiğini" anlatmak için hazırlanmıştır. Kesin vergi oranları, muafiyet tutarları ve yasal yükümlülükler her yıl değişebilir; bu nedenle yazıda kasıtlı olarak herhangi bir oran, yüzde veya TL/döviz tutarı verilmemiştir.

Güncel ve bağlayıcı bilgi için GİB (Gelir İdaresi Başkanlığı) resmi web sitesini, TÜRMoB yayınlarını ve alanında uzman bir SMMM'yi referans alınız.


Freelance yazılım geliştirme, Türkiye'de giderek daha popüler bir çalışma biçimi haline geliyor. Yurt içinde KOBİ'lere hizmet verenlerden tutun yurt dışındaki müşterilerle Wise üzerinden çalışanlara kadar çok farklı profiller var. Ancak bu serbestliğin getirdiği vergisel yükümlülükler, pek çok geliştirici için bilinmezliğini koruyor.

Bu rehber, "tam olarak ne öderim" sorusunu değil, "hangi kavramları öğrenmem ve hangi uzmanlardan yardım almam gerekir" sorusunu yanıtlamak için yazıldı.


1. Freelance Yazılımcının Türkiye'deki Yasal Çerçevesi

Türk Vergi Kanunları'na göre yazılım geliştirme, danışmanlık ve tasarım hizmetleri serbest meslek faaliyeti olarak değerlendiriliyor. Bu, birkaç önemli sonucu beraberinde getiriyor:

  • Vergi dairesinde serbest meslek mükellefi olarak kayıt yaptırmanız gerekiyor.
  • Müşterilerinize hizmet karşılığında e-SMM (elektronik Serbest Meslek Makbuzu) kesmek zorundasınız.
  • Gelir Vergisi beyannamesi vermeniz gerekiyor.
  • SGK 4/B (Bağ-Kur) kapsamında prim ödemeniz gerekiyor.

Bu yükümlülüklerin tamamı; fatura kesmediğinizde, kayıt yaptırmadığınızda ortadan kalkmıyor. Aksine gecikme zamları ve idari para cezaları söz konusu olabiliyor.

Mali Müşavir Uyarısı: Faaliyete başlamadan önce mutlaka bir SMMM ile görüşerek başlangıç bildirimini zamanında yapın. Geç bildirim, bazı muafiyetlerden yararlanmanızı engelleyebilir.


2. Genç Girişimci Muafiyeti Nedir?

Eğer belirli bir yaş aralığındaysanız ve ilk defa vergi mükellefi olacaksanız, Gelir Vergisi Kanunu Mükerrer Madde 20/A kapsamındaki Genç Girişimci Muafiyeti'nden yararlanabilirsiniz.

Bu muafiyet; faaliyete başlama yılından itibaren belirli sayıda vergilendirme dönemi boyunca, kazancınızın belirli bir kısmını gelir vergisinden muaf tutuyor.

Araştırmanız gereken sorular:

  • Yaş koşulunu sağlıyor musunuz?
  • "İlk defa mükellef" koşulunu karşılıyor musunuz?
  • Faaliyet bildiriminizi kanuni süre içinde yaptınız mı?
  • Mevcut bir işletmeye ortak olarak kazandığınız gelir bu muafiyete dahil mi?

Muafiyetin güncel koşulları ve tutarı her yıl GİB tarafından açıklanmaktadır.

Mali Müşavir Uyarısı: Bu muafiyetin koşulları ve tutarları yıllık olarak değişiyor. Başvuru süreleri kaçırıldığında muafiyetten yararlanamıyorsunuz. Bir SMMM veya GİB İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden güncel bilgiye ulaşın.


3. e-SMM (Elektronik Serbest Meslek Makbuzu) Nedir?

e-SMM, serbest meslek erbabının düzenlemek zorunda olduğu elektronik belgedir. Kağıt makbuz dönemi artık geride kaldı; 1 Haziran 2020'den itibaren e-SMM kullanımı zorunlu hale geldi.

Nasıl Kesilir?

  1. GİB Portalı (e-Belge Portalı): GİB'in ücretsiz portalı üzerinden e-SMM düzenleyebilirsiniz.
  2. Entegratör Firmalar: Paraşüt, Logo, Zirve gibi muhasebe yazılımları e-SMM entegrasyonu sunuyor.
  3. Mali Müşaviriniz aracılığıyla: Muhasebeci sizin adınıza düzenleyebilir.

e-SMM'de Yer Alan Bilgiler

  • Kesim tarihi ve makbuz numarası
  • Hizmetin tanımı
  • Brüt tutar
  • Stopaj miktarı (hesaplama müşteri tarafından yapılır)
  • Net tahsilat tutarı
  • Müşterinin vergi kimlik numarası

e-SMM vs e-Arşiv Fatura: Hangisini Keseceğim?

Bu iki belge birbirinin alternatifi değildir:

  • e-SMM: Serbest meslek kaydıyla çalışan bireyler keser (yazılımcı, avukat, danışman).
  • e-Arşiv / e-Fatura: Şahıs şirketi veya Limited/Anonim Şirket keser.

Hangi belgeyi keseceğiniz, vergi dairesindeki kayıt şeklinize göre belirlenir.

Mali Müşavir Uyarısı: e-SMM düzenleme yükümlülüğü ve hangi belgeyi keseceğiniz, faaliyet türünüze ve vergi dairesindeki kaydınıza bağlıdır. Bir SMMM ile durmunuzu netleştirmeden belge düzenlemeye başlamayın.


4. Stopaj Nedir? Yurt İçi Müşteriye Fatura Keserken Ne Olur?

Stopaj (vergi tevkifatı), ödemeyi yapan tarafın kaynakta kesip vergi dairesine yatırdığı vergidir. Serbest meslek ödemelerinde müşteri (kurumlar), size ödeme yaparken belirli bir oranı brüt tutardan keserek vergi dairesine yatırır. Sizin hesabınıza kalan net tutardır.

Örnek akış (tutarsız rakam verilmeden):

  1. Müşteriye "X TL" için e-SMM kesersiniz.
  2. Müşteri, ilgili stopaj oranını hesaplar ve bu tutarı sizin adınıza muhtasar beyanname ile vergi dairesine yatırır.
  3. Size kalan tutar (net) = Brüt tutar − Stopaj tutarıdır.

Yıl sonunda ne olur? Yıllık Gelir Vergisi beyannamenizi verdiğinizde, müşterilerinizin sizin adınıza yatırdığı stopaj tutarları hesaplanan vergiden mahsup edilir. Fazla ödeme yapılmışsa iade alabilirsiniz.

Bireysel müşteriler için durum farklıdır. Stopaj yükümlülüğü genellikle kurumsal yapıdaki müşterilere aittir. Bireyden iş alıyorsanız (örn. bir esnaf) durum farklılaşabilir.

Mali Müşavir Uyarısı: Stopaj oranları dönem dönem değişebiliyor ve faaliyet türüne göre farklılık gösteriyor. Güncel oran için GİB'in yürürlükteki tebliğlerini veya bir SMMM'yi referans alın.


5. Defter-Beyan Sistemi

Serbest meslek erbabı olarak kağıt defteri tamamen bıraktınız; Defter-Beyan Sistemi artık zorunlu. defterbeyan.gov.tr adresinden elektronik ortamda tutulması gereken bu deftere gelir ve giderlerinizi kaydetmeniz gerekiyor.

Çoğu freelancer bunu doğrudan mali müşavirine devrediyor — aylık makul bir ücret karşılığında tüm defter ve beyanname işlemlerini üstleniyorlar.

Mali Müşavir Uyarısı: Defter tutma yükümlülüğünü yerine getirmemek, idari para cezasına yol açabilir. Sisteme kayıt ve beyan sürelerini bir SMMM ile takip edin.


6. Bağ-Kur (SGK 4/B) Nedir?

Serbest meslek faaliyeti yürüten her gerçek kişi, SGK'nın 4/B maddesi (Bağ-Kur) kapsamında sigortalı olmak ve prim ödemek zorundadır. Bu primler; sağlık sigortası ve emeklilik haklarınızı oluşturur.

Araştırmanız gerekenler:

  • 2026 yılında geçerli Bağ-Kur prim tutarları ne kadar? (Brüt asgari ücretle bağlantılı, her yıl değişiyor)
  • Kaç farklı prim basamağı var ve daha yüksek basamak seçmenin emekliliğe etkisi nedir?
  • Prim ödenmezse hangi yaptırımlar uygulanıyor?
  • Başka bir işte sigortalıysanız (örn. çalışanken freelance yapıyorsanız) durum nasıl değişiyor?

Mali Müşavir Uyarısı: Bağ-Kur primlerini ödememek, birikmiş borç + gecikme zammı + icra takibi anlamına gelebiliyor. SGK'nın güncel prim tablolarını kontrol edin veya bir SMMM'den destek alın.


7. Yurt Dışı Müşteriden Ödeme Alma

Bu bölüm, özellikle USD veya EUR cinsinden gelir elde eden geliştiriciler için kritik.

Wise ve Payoneer Kullanmak Yasal Mı?

Evet, yabancı para transfer platformlarını kullanmak yasaldır. Ancak bu gelirlerin vergi beyannamenize dahil edilmesi zorunludur.

GVK 89. Madde Kapsamındaki Kazanç İndirimi

Türk Gelir Vergisi Kanunu'nun ilgili maddesi, yurt dışındaki müşterilere verilen yazılım, tasarım, mühendislik ve danışmanlık hizmetlerinden elde edilen kazançların belirli bir oranının gelir vergisi matrahından indirilebilmesine imkân tanıyor.

Bu indirimden yararlanmak için bazı koşullar var. En önemli koşullardan biri: paranın beyanname verilmeden önce Türkiye'deki bir banka hesabına transfer edilmiş olması.

Yani Wise veya Payoneer'da paranızı tutmaya devam ederseniz, bu indirimden yararlanma hakkınızı kaybedebilirsiniz.

GİB ve Yabancı Para Transferleri (2025-2026)

Türkiye, çok sayıda ülkeyle CRS (Ortak Raporlama Standardı / Otomatik Bilgi Paylaşımı) anlaşması imzaladı. Bu kapsamda yurt dışı finansal hesaplardaki hareketler GİB'e raporlanıyor.

2025-2026 döneminde yabancı para hesaplarına yönelik denetimlerin yoğunlaştığı kamuoyunda da biliniyor. Bu, yurt dışı gelir elde eden geliştiricilerin düzenli beyanname vermesini her zamankinden daha önemli kılıyor.

MASAK Yükümlülükleri

Belirli tutarın üzerindeki EFT ve havale işlemlerinde kaynak/amaç beyanı gerekli olabiliyor. Büyük transferler yapıyorsanız MASAK mevzuatını da araştırmanız önerilir.

Mali Müşavir Uyarısı: Yurt dışı gelir konusu birçok farklı mevzuatı (Gelir Vergisi Kanunu, KDV Kanunu, MASAK mevzuatı, Kambiyo mevzuatı) kapsıyor. Bu alanda hata yapmanın bedeli yüksek olabilir. Uluslararası işlem deneyimine sahip bir SMMM ile çalışmanızı şiddetle tavsiye ederiz.


8. KDV: Freelancer'ın Bilmesi Gerekenler

Yurt İçi Hizmetlerde KDV

Serbest meslek kaydıyla mükellefiyet tesisinden itibaren KDV yükümlüsüsünüzdür. Yurt içi müşterilerinize kestiğiniz e-SMM'lerde KDV uygulanır ve tahsil ettiğiniz KDV'yi aylık veya üçer aylık KDV beyannamesiyle vergi dairesine yatırırsınız.

Güncel KDV oranları için GİB mevzuatını inceleyin.

Yurt Dışı Hizmetlerde KDV

İhracat istisnası kapsamında, yurt dışındaki müşterilere verdiğiniz yazılım ve danışmanlık hizmetleri belirli koşullar altında sıfır oranlı KDV ile faturalanabilir. Koşullar:

  1. Hizmet Türkiye'de yerleşik olmayan bir kişi/kuruma sunulmalı
  2. Hizmetin faydası ve çıktısı yurt dışında gerçekleşmeli
  3. Fatura yurt dışındaki alıcıya düzenlenmeli

Mali Müşavir Uyarısı: KDV oranları ve istisnalar Kanun hükümleri çerçevesinde değişebiliyor. KDV beyannamenizi eksik veya hatalı vermek, cezai yaptırımlara neden olabilir. Mutlaka bir SMMM ile çalışın.


9. Şirket Kurma Seçenekleri: Ne Zaman Düşünmeye Başlamalısınız?

Serbest meslek kaydı başlangıç için pratik olsa da bazı durumlarda şirket kurmak daha avantajlı olabilir.

Şahıs Şirketi (Ticari Faaliyet)

Serbest meslekten farklıdır. Ticari faaliyet kaydıyla şahıs şirketi kurabilirsiniz. Bu durumda e-SMM değil e-Arşiv Fatura veya e-Fatura kullanırsınız.

Fark önemlidir: Vergi yapısı, defter türü ve muhasebe yükümlülükleri değişir.

Limited Şirket (Ltd. Şti.)

Belli bir gelir seviyesinden sonra Ltd. Şti. kurmak vergisel açıdan avantajlı hale gelebilir. Kurumlar Vergisi yapısı, artan oranlı Gelir Vergisi'ne kıyasla farklı bir tablo çıkarabilir.

Ltd. Şti. düşünüldüğünde göz önüne alınacaklar:

  • Kurumlar Vergisi oranı
  • Kâr dağıtımı (temettü) üzerindeki stopaj
  • Muhasebe maliyetleri
  • Kişisel sorumluluk sınırlaması

Hangi gelir bandında Ltd. Şti.'nin avantajlı olduğu, vergi dilimlerine ve kişisel durumunuza göre hesaplanması gereken bir sorudur.

Stripe Atlas ve ABD LLC

Yabancı müşterilerden Stripe üzerinden ödeme almak istiyorsanız önemli bir engeli bilmeniz gerekiyor: Stripe, Türkiye'ye kayıtlı şirketlere hizmet vermiyor.

Bu soruna iki temel çözüm yaklaşımı var:

1. Stripe Atlas: ABD'de (genellikle Delaware eyaletinde) bir LLC kurmanızı sağlayan Stripe'ın girişimci programı. Kurulum ücreti, yıllık Delaware eyalet vergisi ve registered agent ücreti gibi süregelen maliyetleri var.

2. LemonSqueezy / Paddle (Merchant of Record modeli): Bu platformlar, sizin adınıza tahsilat yaparak vergi yükümlülüklerini üstleniyor. ABD şirketi kurmadan yabancı kullanıcıya dijital ürün satabiliyorsunuz. Türkiye'den ödeme alım desteğini her iki platform için ayrıca doğrulamanız gerekiyor.

Mali Müşavir Uyarısı: Yabancı ülkede şirket kurmak, Türkiye'deki vergi yükümlülüklerinizi ortadan kaldırmıyor; bazı durumlarda iki ülkeyle ayrı ayrı vergisel ilişki oluşturabilir. Uluslararası vergi konusunda deneyimli bir SMMM veya vergi danışmanıyla görüşün.


10. Bionluk ve Armut'ta Çalışırken Vergi

Türkiye'nin freelance platformlarında (Bionluk, Armut vb.) hizmet satıyorsanız da vergisel yükümlülükleriniz devam ediyor.

Araştırmanız gerekenler:

  • Platform ödemeleri serbest meslek geliri sayılıyor mu?
  • Platform size 1099/vergi belgesi veriyor mu?
  • Ödeme kurumları (ör. platform üzerinden yapılan ödemeler) otomatik bildirim yapıyor mu?

Platformlar üzerinden elde edilen gelir de yıllık beyanname kapsamına giriyor.

Mali Müşavir Uyarısı: Platform bazlı çalışmanın vergisel niteliği, platformun yapısına ve çalışma biçiminize göre değişebilir. Bir SMMM'den durmunuzu netleştirmenizi öneririz.


11. Muhasebeci Bulmak ve Maliyeti

Mali müşavir tutmak zorunlu mu? Teknik olarak bazı süreçleri kendiniz yapabilirsiniz. Ancak vergi mevzuatının karmaşıklığı ve değişkenliği düşünüldüğünde, başlangıçtan itibaren bir SMMM ile çalışmak hem riski hem de zamanı azaltıyor.

Nasıl bulunur?

  • TÜRMoB (Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği) web sitesi üzerinden bölgenizdeki ruhsatlı muhasebecilere ulaşabilirsiniz.
  • Freelancer topluluklarındaki referanslar da değerlendirilebilir.

Muhasebeci seçerken dikkat edilecekler:

  • Serbest meslek kaydı konusunda deneyimli mi?
  • Yurt dışı gelir konusunda bilgisi var mı?
  • Yazılım / teknoloji sektörüne aşina mı?

12. Muhasebe Yazılımları

Gelir-gider takibini kendiniz yapmak istiyorsanız Türk muhasebe yazılımları yardımcı olabilir:

  • Paraşüt: Bulut tabanlı, freelancer ve küçük işletmelere yönelik, e-SMM entegrasyonu var.
  • Logo: Kapsamlı muhasebe çözümleri, daha büyük yapılar için.
  • Zirve: Yaygın kullanılan muhasebe yazılımı.

Bu araçlar e-SMM düzenlemeyi, gelir-gider takibini ve bazı beyanname hazırlıklarını kolaylaştırabiliyor. Ancak yazılım kullanmak, mali müşavir gerekliliğini ortadan kaldırmıyor.


13. Sıkça Sorulan Sorular

Müşteri bana nakit ödeme yaptı, yine de e-SMM kesmem gerekiyor mu?

Evet. Ödeme şekli (nakit, havale, kart) e-SMM kesme yükümlülüğünü değiştirmiyor. Her hizmet karşılığı belge düzenlemeniz zorunlu.

Yıllık gelirim çok düşük, yine de vergi ödemem gerekiyor mu?

Genç Girişimci Muafiyeti veya vergi tarifesindeki düşük dilimlere girme gibi durumlar vergi yükünüzü etkileyebilir. Ancak beyanname verme yükümlülüğü genellikle gelir tutarından bağımsız olarak devam eder. Bir SMMM'ye danışın.

Stopajı müşterim kesmedi, ne yapmalıyım?

Bazı müşteriler stopaj kesmeyi unutabiliyor veya yanlış hesaplayabiliyor. Yıllık beyannamede bu durumu düzeltme imkânınız var. Durumu mali müşavirinizle paylaşın.

Yurt dışı gelirimi GİB biliyor mu?

Türkiye'nin CRS anlaşmaları kapsamında, yurt dışı finansal kurumlar Türk vatandaşlarının hesap hareketlerini GİB'e raporlayabiliyor. Bu konuda şeffaf davranmak ve gelirinizi beyan etmek en doğru yaklaşımdır.

Wise'dan Türk bankasına para çekmek zorunlu mu?

Yurt dışı kazanç indiriminden yararlanmak için paranın beyanname tarihinden önce Türk bankasına getirilmesi gerektiği bilinmektedir. Bu koşulu sağlamak için zamanlamaya dikkat etmeniz önemlidir.

Ltd. Şti. kurarsam e-SMM kesmem gerekmiyor mu?

Doğru. Ltd. Şti. kurduğunuzda e-SMM değil, e-Fatura veya e-Arşiv Fatura kullanırsınız. Vergi yapısı da değişir. Şirket dönüşümü veya kuruluşu için bir SMMM'ye danışın.

Bağ-Kur primini ödemezsem ne olur?

Prim borcu birikimi, gecikme zammı ve icra takibi gibi yaptırımlarla karşılaşabilirsiniz. Bunun yanı sıra sağlık ve emeklilik haklarınız da olumsuz etkilenebilir. Düzenli ödeme yapmanız önemle tavsiye edilir.

Hangi giderlerimi vergi matrahından düşebilirim?

Serbest meslek erbabı olarak işle ilgili giderlerinizi (internet, donanım, yazılım lisansları, eğitim vb.) belirli koşullarla matrahtan indirme imkânınız olabilir. Hangi giderlerin kabul edildiğini mali müşavirinizle netleştirin.


Özet: Nereye Başvurmalısınız?

Bu rehber bir başlangıç noktası. Kendi durumunuza özgü yanıtlar için şu kaynaklara başvurun:

KaynakKonu
GİB (gib.gov.tr)Mevzuat, beyanname rehberleri, güncel oranlar
Defter-Beyan Sistemi (defterbeyan.gov.tr)Elektronik defter tutma
TÜRMoB (turmob.org.tr)Ruhsatlı mali müşavir bulma
Sosyal Güvenlik Kurumu (sgk.gov.tr)Bağ-Kur prim tabloları
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (tcmb.gov.tr)Döviz kurları

Sonuç

Freelance yazılım geliştirmek, birden fazla vergisel yükümlülüğü aynı anda yönetmeyi gerektiriyor: serbest meslek kaydı, e-SMM, stopaj, Bağ-Kur, yıllık beyanname ve yurt dışı gelir varsa ek mevzuat.

Bu yükümlülükler göz korkutucu görünse de zamanında ve doğru yapıldığında yönetilebilir. Önemli olan: başlamadan önce bir SMMM ile konuşmak ve ilerledikçe mevzuat değişikliklerini takip etmek.

Freelance gelirinizle orantılı şekilde büyümek istiyorsanız, vergisel altyapınızı da profesyonel bir şekilde kurmak uzun vadede en doğru yatırım.


Son Hatırlatma: Bu yazıda kesin oran, tutar veya yüzde verilmemiştir. Mevzuat ve oranlar yıllık olarak değişmektedir. Tüm vergisel kararlarınız için lisanslı bir Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) ile çalışın.

Freelance olarak geliştireceğiniz web projeleri için bize ulaşabilirsiniz veya proje teklif formunu doldurabilirsiniz.

Paylaş: